12 Ekim 2009 Pazartesi

KDZ.EREĞLİ HAKKINDA BUNLARI BİLİYOR MUYDUNUZ ?

KDZ.EREĞLİ HAKKINDA BUNLARI BİLİYOR MUYDUNUZ ?
Tarihi kayıtlarda ve eski çağ tarih yazarlarının ve gezginlerinin yazılarında, Karadeniz Ereğli’den Heracleia Pontica olarak bahsedildiğini ve son gerçekleşen arkeolojik kazılarla ilk yerleşmelerin Karadeniz Ereğliye M.Ö. 2500’lü yıllarda olduğunun ortaya çıktığını biliyor muydunuz ?

Doğal bir liman konumundaki Kdz.Ereğlinin, Megaralı ve Boiotialı kolonilerce kurulmuş olduğunu daha sonra adı Herakleia Pontica adını aldığını Frig, Kimmer, Lid, Asur, Med, Makedon, Roma, Bizans, Ceneviz ve Selçuklu uygarlıklarına mekan olan ilçenin son olarak Osmanlı egemenliğine geçtiğini biliyormuydunuz ?

Karadeniz Ereğli’nin mitolojide Altın Post serüveninde Argonaut gemicilerini konuk ettiğini aynı zamanda Kdz.Ereğlinin Hades, Herakles gibi mitolojik öğelerin ve Herakleides, Krispus gibi Antikçağ ünlülerinin izlerini taşıdığını biliyormuydunuz ?

Karadeniz Ereğlisi ( Herakleia Pontica ) Amforalarının M.Ö. 4.Yüzyıldan itibaren üretilmeye başlanıldığını o dönemin bölgede en aranan anforaları olduğunu biliyormuydunuz ?

Yunan mitolojisinde en ünlü kahramanı olan Herakles ( Herkül ) güç ve kahramanlığın timsalidir. Herakles’e on iki görev verilir. On iki görevden biride Karadeniz Ereğli’de bulunan Cehennemağzı Mağarası'ndaki Cehennem Bekçisi Köpeği, Kerberus’u etkisiz hale getirmektir. Herakles'in ( Herkül ) Kerberus'la savaşımına mekan olan Cehennemağzı Mağaraları, hem ilkçağın önemli kehanet merkezi, hem de ilk Hıristiyanların gizli ibadet yeri olması gibi özellikler taşıdığını biliyor muydunuz ?

Ünlü filazof Platon’un öğrencilerinden 1.Klearchos’un (MÖ. 364-352) yönetim karmaşası yaşayan Herakleia Pontica’ya gelerek halkı ayaklandırarak kral olduğunu şehirde ilk önemli yapılandırmayı başlattığını ve ilkçağın en önemli kütüphalerinden biri sayılan kütüphaneyi kurduğunu biliyormuydunuz ?

Herakleia Pontica’da M.S 100 yıllarından itibaren Hazreti İsa’nın 12 havarisinden biri olan Aziz Andreas’ın Hristiyanlığı yaydığını biliyormuydunuz ?

M.Ö. 390’da Karadeniz Ereğlisi Herakleia Pontica’da doğan filozof Pontikos Herakleides “dünyanın kendi ekseni etrafında döndüğü” düşüncesini ortaya atan ilk düşünür ve astronom olduğunu biliyor muydunuz ?

Pandomim sanatının ünlü bir ustası olan Mısırlı Krispos’un bir dönem Herakleia Pontika’da yaşadığını ve genç yaş da ölünce adına bir anıt yapıldığını Kdz.Ereğli Müzesinin bahçesinde bulunan anıtın kaidesi ile birlikte 2.10 m yükseklikte olduğunu ve önünde 19 satırdan oluşan ve kazınarak yazılmış bir şiir bulunduğunu biliyormuydunuz ?

Kdz. Ereğli antik çağlarda zenginleşip ve yayılarak büyüdüğünü ve diğer bölgelere ihtiyacı olan Buğday, Arpa, Fasulye, Nohut, Bakla, Mercimek, Zeytinyağı ve Şarap ürünler sattığını biliyormuydunuz ?

Sinop İle Karadeniz Ereğli şehirleri arasında M.Ö 353 yılında yapılan bir dostluk antlaşması olduğunu ve bunu belgeleyen bir kitabenin Sinop Müzesinde bulunduğunu biliyormuydunuz ?

Padişah Abdülaziz’ in ( 1861-1876 ) emriyle,Ereğli kömür havzasının yönetiminin 10 Şubat 1865 tarihinde Bahriye Nezaretine devredilerek, Ereğli’nin kaymakamlık yapılmasını emreden 27 Mayıs 1866 ( Muharrem 1282 ) tarih ve 23844 sayılı Meclis-i Vala ( Bakanlar Kurulu ) iradesinde, Kaptan-ı Derya Ahmet Vesim Paşa tarafından, “Havza Maden Müdürlüğü” yerine yeni kurulan Ereğli Maadin Nazırlığına ( Ereğli Madenleri Müdürlüğüne), aynı zamanda Ereğli Kaymakamı (Atandığı tarihteki rütbesi “Bahriye Kaymakamı =Deniz Yarbay”) unvanıyla birlikte Kaymakam Dilaver’ın bölgeye atandığını biliyormuydunuz ?

Ereğli Kaymakamlığının, 1887 yılına kadar Madeni Hümayun Müdürlüğü ile birlikte yürütüldüğünü ve Bahriye Nezareti’nce oluşturulan komisyon tarafından, 26 Nisan 1283 ve 4 Muharrem 1284 ( 8 Mayıs 1867 ) tarihinde Maden katibi İsmail Hakkı, Kolağası (Yüzbaşı) Hasan Tahsin, Miralay memuru mahsusu (Alaya bağlı memur) Mehmet Sait, Maden Komisyonu Başkanı Hüseyin ve Maden Müdürü ve Kaymakam Dilaver imzasıyla 100 maddelik “Ereğli Maden-ı Hümayun İdaresinin Nizamnamesi”nin hazırlandığını biliyormuydunuz ?

1 Eylül 1909'da Ereğli Kaymakamlığına atanan Tunalı Hilmi Bey 16 Ocak 1910’da Kdz.Ereğli Evlendiriciler Cemiyetini kurmuştur. Derneğin amacı, evlenmekte zorluk çeken gençlere yardım olarak belirlenmiştir.Nizamnamesinde kadın hakları ile ilgili gelişimin izlerini de görülür. Cemiyetin kuruluş amacı “toplumu her türlü çirkin adet ve geleneklerden kurtarmak” tır. Tunalı Hilmi Bey'in etkisini taşıyan Evlendiriciler Cemiyeti bu tipde kurulmuş olan bildiğimiz tek cemiyet olduğunu biliyormuydunuz ?

Osmanlı Devleti döneminde içe kapalı olarak silik bir dönem yaşayan Kdz.Ereğli kömürün bulunması ve maden ocaklarının işletmeye açılmasıyla birlikte önem kazandını, 1965'te ülkemizin ikinci büyük demir çelik fabrikası olan Erdemir'in açılmasıyla bir sanayi kenti kimliğine kavuştuğunu biliyormuydunuz ?

Türkiye'nin ilk yassı çelik üreticisi tesisinin kurulması için 12 Şubat 1960'ta Kurucular Anlaşması imzalandığını, 28 Şubat 1960 tarihinde kabul edilen 7462 sayılı bir kanunla Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları T.A.Ş. (Erdemir) adıyla bir anonim şirket kurulması için Bakanlar Kurulu'na yetki verildiğini, 1961 yılında başlayan inşaat ve montaj çalışmaları 42 ay gibi kısa bir sürede tamamlandığını ve 15 Mayıs 1965'te yaklaşık 0,5 milyon ton ham çelik ve 0,4 milyon ton yassı çelik kapasitesiyle Erdemir’in üretim yolculuğunun başladığını biliyormuydunuz ?

1320 yıllarından itibaren Orhan Gazi, Kdz. Ereğli ve çevresine kolonizatör fonksiyonunda birçok Türk dervişi göndermiştir. Bu misyonerler tarım, ağaçlandırma yani bugünün deyimi ile erozyon durdurma ve denizcilik işlerinde buraları örgütlemek ve Türkleştirmek için büyük gayretler sarfetmişlerdir. Bu devrede bu bölgeye gönderilen ve bugüne kadar şöhreti devam eden Seyyid Nasrullah Efendinin Göztepe’de Hacı Baba Türbesi diye anılan yerde defnedildiğini, vaktiyle bu tepenin üzerinde büyük ateşler yakılarak gemilere yol gösterildiğini biliyor muydunuz ?

Karadeniz Ereğli’nin tam olarak Osmanlı hakimiyetine giriş tarihi ile ilgili çeşitli görüşler vardır.Son dönemde kabul gören görüşün 1393 yılında Yıldırım Bayezid zamanında Bizans İmparatoru II.Manuel Palailogos’tan şehrin satın alındığı yönünde olduğunu biliyormuydunuz ?

Karadeniz Ereğli’nin 1654 ve 1656 yıllarında Don Kazakların tarafından yağmalandığını bunun üzerine şehri korumak için İstanbul Üsküdar’dan Yeniçerilerin gönderildiğini onlarında şehri yağmaladığını biliyormuydunuz ?

1.Dünya Savaşı sırasında 1916 yılında Düşman deniz kuvvetlerinin harekâtını engelleme, Türk mayın arama ve tarama gemilerini destekleme ve Zonguldak'tan İstanbul'a kömür taşıyan Türk gemilerine keşif-hava desteği yapma görevi Yeşilköy, Kavak ve Karadeniz Ereğli'sinde bulunan Türk uçaklarına verilmişti. Bu dönemde Kdz. Ereğli de bir adet deniz uçağı bulunduğunu biliyormuydunuz ?

Bugün adı bir İlköğretim okulunda yaşatılan Ahmet Nimet Hoca’nın Rüştiye (Ortaokul) Mektebinin Başmuallimi olduğunu Kurtuluş Savaşında Karadeniz Ereğli Müdafaa-i Hukuk Cemiyetinin başkanı olduğunu biliyormuydunuz ?

Kdz.Ereğli’nin Fransızlara karşı direniş sonucunda 18 Haziran 1920 tarihinde kendini düşmanda ilk kurtaran şehir olduğunu biliyormuydunuz ?
Alemdar Gemisinin destansı faaliyetleri ve Fransızlarla girdiği deniz savaşı Kurtuluş Savaşımızın tek deniz çarpışma olduğunu, bu çarpışma sırasında şehit olan Recep Kahya’nın Kurtuluş Savaşımızın tek deniz şehidi olduğunu biliyormuydunuz ?

1927 yılı Nüfus sayımında Kdz.ereğli şehir merkezi nüfusunun 5180 kişi olduğunu biliyormuydunuz ?

Kaletepe ( Kaletepe Mahallesi ), Antik Sur Duvarları ( İlçe Merkezi ), Heeron ( Süleymanbeyler Mahallesi SSK ve Devlet Hastanesi arasında ), Bekyeri Tepesi (Gülüç Beldesi), Su Kemerleri ( Balıköyü Yapıyanı Mevkii ), Çeştepe ( Çeştepe Köyü ), Göztepe ( İlçe Merkezi Müftü Mahallesi ), Acheron Vadisi ( Süleymanlar Mahallesi ), Heraclius Sarayı ve Çevresi
( Kayabaşı Mevkii Akarca Mahallesi) ve Taban Mozaiği’nin ( Orhanlar Mahallesi Kız Meslek Lisesi yanı ) Kdz. Ereğli’deki önemli Arkeolojik Sit Alanları olduğunu biliyormuydunuz ?

Cehennemağzı Mağaraları ve Göztepe Mevkiinin Kdz. Ereğli’deki önemli doğal sit alanları olduğunu biliyormuydunuz ?

Kdz. Ereğli Kalesinin Kdz. Ereğli’nin kent surlarının çevrelendiği tepede bulunduğunu ve Bizans Dönemi’nde XIII. Yüzyıl başlarında yapıldığını biliyormuydunuz ?

Antik dönemdeki Su Tesislerinin kentin su gereksinimini karşılamak üzere inşa edildiğini ve Roma Dönemine ait olduğunu Kandilli yakınlarından başlayarak (Balı Köyü) ve yaklaşık 16 km bir hat boyunca devam ederek kente ulaştığını biliyormuydunuz ?

Kdz. Ereğli’nin kuzeyinde bulunan Çeştepe Fener Kulesinin deniz seviyesinden yaklaşık 200 m yükseklikte olduğunu kulenin Helenistik Dönemde yapıldığı ve Bizans Döneminde de yeniden inşa edildiğini biliyor muydunuz ?

Kdz. Ereğli Akarca mahallesinde bulunan ve Bizans döneminden kalma olduğu anlaşılan Su Sarnıcı Kalıntısının hemen hemen tümünün toprak altında bulunduğunu, Bir hafriyat çalışması sırasında ortaya çıkan sarnıcın tahribata uğramaması için içi doldurulduğunu biliyormuydunuz ?

Akarca Mahallesinde Bizans Dönemine ait olan kilisenin bulunduğu yerde bugün 1942 yılında yapılan Çelikel Camiinin yer aldığını ve Bizans dönemine ait kilisenin döşeme mozaiği ve duvarının bir bölümünde yer alan fresko kalıntıları caminin bodrumunda bulunduğunu biliyormuydunuz ?

Kdz.Ereğli’de surlarla kaplı kent alanının içinde Bizanslılar tarafından inşa edilen Hagia Sophia (Kutsal Akıl) kilisesi, camiye çevrildikten sonra Orhan Gazi Camii ya da Orta Camii olarak anıldığını biliyormuydunuz ?

Kdz.Ereğli Müzesinin (Halil Paşa Konağı) Ereğli’nin en önemli sivil mimari örnekleri arasında yer aldığını bu iki katlı kargir konak, müze olarak kullanılmak üzere 1993 yılında restore edilmeye başlanıp 1998 tarihinde hizmete açıldığını biliyormuydunuz ?

Kdz. Ereğli’deki Sur ve Antik Duvarların Helenistik ve Roma dönemlerinde şehrin korunması amacıyla yapılmış olduğunu günümüzde ise modern yapılar arasında kalarak; Orhanlar, Akarca, Kirmanlı, Yeni Mahalle gibi mahallelere dağıldığını biliyormuydunuz ?

Kdz.Ereğli’de 19.Yüzyıl sonlarında yapılarak günümüze ulaşan iki adet tarihi hamamın bulunduğunu bunların Bozhane Hamamı ve Ali Ağa Hamamları olduğunu biliyormuydunuz ?

Karadeniz Ereğli’nin çeşitli dönemlerde Mariandynia, Heraclea Pontica, Heraklea, Bender Ereğli, Benderekli, Erekli,Ergeli, Ereyli, Ereğli, Karadeniz Ereğlisi gibi isimler aldığını biliyormuydunuz ?

Karadeniz Ereğli, 782 kilometrekarelik (73.008 hektar) yüzölçümü ile Zonguldak'ın en büyük ilçesi olduğunu ve il genelinin aksine, %0-10 eğimi ile sınai kentleşmeye çok elverişli bir yapıda bulunduğunu biliyormuydunuz?

Karadeniz Ereğli’nin Kuzeybatıda Keştepe (Keşif Tepesi) ve Maltepe, kuzeyde Kaletepe (Heraklea Tepesi) , kuzeydoğuda Örencik ve Hacıhasan Tepesi, doğuda Göztepe (Gözetleme Tepesi) ve Elmatepe olmak üzere yedi tepeyle çevrili olduğunu biliyormuydunuz ?

Elmatepe’nin 1960’lı yıllarda Ereğli-Düzce karayolu yapımı sırasında ortadan ikiye bölünerek yol güzergâhına dahil edildiğini, ERDEMİR sahası içinde kalan bölümünün ise 1992 yılındaki büyüme çalışmaları kapsamında tamamen ortadan kaldırıldığını biliyormuydunuz ?

1961 yılında yapımına başlanan Ereğli Demir ve Çelik Fabrikalarının kurulabilmesi için Göztepe’nin arkasında Gülüç Irmağına kadar uzanan alanda, o zamanki adıyla Filtepe’nin düzlenerek molozlarla denize doldurulup büyük bir alan elde edildiğini biliyormuydunuz ?

Karadeniz Ereğli’de denize dik yamaçlarla inen tepeler arasındaki vadilerden Handeresi, Kemer, Tabakhane (Pençes) ve Kabasakal Derelerinin aktığını biliyormuydunuz ?

Karadeniz Ereğli topraklarının %56'sı karışık ormanlarla kaplı olduğunu Ormanlık alanların, yükseltisi 1.000 metreye kadar olan yerlerinde meşe, köknar, gürgen ve ıhlamur ağaçları 100 metreden yükseklerde ise; kayın, köknar, çam gibi ağaçların bulunduğunu biliyor muydunuz ?

Karadeniz Ereğli’nin Ormanlık alanların alt örtüsünün (Ormanaltı Örtüsü) hayli zengin olduğunu Funda, Ormangülü, Çoban Püskülü, Ayı Üzümü, Kocayemiş, Kiraz ve Böğürtlenin sıkça görüldüğünü biliyor muydunuz ?

Karadeniz Ereğlideki Gülüç Irmağının kaynağının, Devrek ilçesi sınırındaki Hörgüçtepe olduğunu Gülüç ırmağının Lycus adıyla Yunan Mitolojisine, Kızlar dersi adıyla da Anadolu Efsanelerine konu olduğunu biliyormuydunuz ?

Karadeniz Ereğli’de çok sayıda küçük akarsu bulunduğunu bunların başlıcalarının Soğanlıdere, Gümüşsuyu, Ömerli deresi, Kazan deresi, Bez deresi, Kemer deresi, Han deresi, Alacaağzı deresi, Karlık deresi, Ağıllar deresi, Yapıyanı deresi, Neyren deresi (Çataldere) ve Değirmenağzı deresi olduğunu biliyormuydunuz ?

Karadeniz Ereğlinin bilinen en eski iki mahallesi Orhanlar ve Süleymanlar Mahalleleri olduğunu, isimlerinin Osmanlı döneminde verildiğini biliyormuydunuz ?

Karadeniz Ereğli bir kültür ve sanat şehridir. Kdz. Ereğli Belediyesinin 1994 yılında başlayan “ Uluslararası Osmanlı Çileği Kültür Festivali “ ile ilçenin bu birikiminin yurt içinde ve hatta Avrupa ülkelerinde duyurulmasına ve ilçenin tanıtılmasına katkıda bulunduğunu biliyor muydunuz ?

Karadeniz Ereğli’deki dev çınarların Fatih Sultan Mehmet'in fermanıyla İstanbul'un fethinin ardından dikilmiştir. Karadeniz Ereğli'de, Anıtlar Yüksek Kurulu tarafından tescillenmiş ve koruma altına alınmış olan çınar sayısı 8 adettir. Ulu Çınarlar'ın yaşlarının 550 yılı aşkın olduğu belirlenmiştir. Koruma altındaki bazı çınarlar yoğun betonlaşma nedeniyle hastalanmış ve kurumaya başlamışlardır. Karadeniz Ereğli Belediyesi Park Bahçeler Müdürlüğü yıllardır çınarların ihtiyacı olan bakımları yapmakta ve kurumalarını engellemek için çalışmalarına devam ettiğini biliyor muydunuz ?

Antik Çağda ketenden ürettiği yelken bezi ve dokumalarıyla ünlenen Karadeniz Ereğli'de, Karadeniz kıyısında dağlarla çevrili bir bölge olduğundan, yıllık nem oranı ülkenin diğer bölgelerine göre daha yüksektir. Bu nedenle, insan vücudunun nemden etkilenmesini önlediği bilinen ketenden elde edilen Elpek Bezinin yüzyıllardır giyim malzemesi olarak kullanıldığını biliyormuydunuz ?

Karadeniz Ereğli Türkülerini ilk kez derleyip söyleyenin Refik ERDURAN (Sarmacı Refik) olduğunu biliyormuydunuz ?

Karadeniz Ereğli’nin yöresel yemekleri denilince ilk akla gelenlerin Ereğli Pidesi, Tırnaklı Pide, Kabaklı Gözleme, Hodan, Katlaç, Malay,Yumurta Dolması, Kiremitte Palamut,Kirli Ayşe,Unlu Gulu Gulu, Pençüyüs ve İncir Dolması olduğunu biliyormuydunuz ?


1914 yılında Kafkas Cephesinde Sarıkamış Harekatına katılan ordumuza kışlık giysi, erzak ve mühimmat götürmek için İstanbul'dan Trabzon'a doğru yola çıkan, içinde 3 bin de asker bulunan Bezm-i Âlem, Bahr-i Ahmer , Mithad Paşa adlarını taşıyan 3 gemiyi Karadeniz Ereğli açığında 7 Kasım 1914 saat 7.45'te Ruslar gördü ve batırdı. Facia Enver Paşa'nın emriyle kayıtlara geçmedi, basına duyurulmadı. Prof. Dr. Bingür Sönmez'in araştırmaları sayesinde Sarıkamış'ın unutulmuş deniz şehitleri 93 yıl sonra 7 Kasım 2007 tarihinde Karadeniz Ereğli'de ilk kez anıldığını biliyormuydunuz ?

Karadeniz Ereğlinin 4500 senelik tarihinden aldığı miras ile bir çok sanatçı yetiştirdiğini bunlardan ilk akla gelenlerin Osman Zeki ORAL (Ressam), Vedat CAN (Ressam), Metin ACAR (Ressam), Melek Oral KORAY (Ressam), Erdoğan KESKİN (Ressam), Feryal TANERİ (Ressam),
Yaman CİVAN (Heykeltıraş), Ünal CİMİT (Seramik Sanatçısı), Maksude ÇUBUKÇU (Şair Eğitimci Yazar) ,Tahsin AYGÜN (Tarihçi),Egemen BERKÖZ (Gazeteci Yazar), Durmaz DEMİROĞLU (Şair Araştırmacı Yazar),Savaş BÜKE (Mizah Yazarı), Ertuğrul OĞUZ (Şair), Kutsal KIVRAK (Araştırmacı Yazar), Hatice EROL (Roman Yazarı),Ayhan YAVUZ (Tiyatro Yazarı),Haluk HANÇER (Öykü Yazarı),Altan AKGÜN (Şair), Kurtuluş AYYILDIZ (Şair ve Karikatür Sanatçısı),Öner TOPALOĞLU (Şair) Can CANVER (Araştırmacı Yazar) Gürdal ÖZÇAKIR (Tarihçi Araştırmacı Yazar) olduğunu
biliyormuydunuz ?